Öğrenme çıktıları
- Temel kavramı kendi sözcüklerinle açıkla.
- Kavramı kurmaca bir araştırmaya uygula.
- Varsayımları ve kanıtın sınırlarını belirle.
Kavramsal ders
Parametrik olmayan yöntemler kimi testlerde daha az dağılım varsayımı yapar ya da sıralara dayanır. Mann–Whitney/Wilcoxon sıra toplamı testi bağımsız iki grubun dağılımlarını karşılaştırır; her koşulda yalnız “medyan testi” olarak yorumlanmaz. Wilcoxon işaretli sıralar testi eşleştirilmiş farklara uygulanır ve farkların simetrisi yorum için önemlidir.
Kruskal–Wallis testi birden fazla bağımsız grup için sıralara dayalı bir seçenektir. Bu testler her türlü varsayım sorununu çözmez; bağımsızlık, örnekleme tasarımı, ölçek ve bağların (ties) durumu önemlidir. Parametrik bir testi anlamlı çıkaramadı diye test değiştirmek sonuç odaklı seçimdir.
Önce hangi büyüklüğün araştırma sorusunu yanıtladığını belirle. Hassasiyet analizi yaparak makul alternatif yöntemlerde sonucun değişip değişmediğini incele; bunları birincil analizle açıkça ayır.
Açıklamalı araştırma örneği
Kurmaca `score_pre` ve `score_post` ölçümlerinde kişilerin eşleşmesi korunarak `wilcox.test(..., paired=TRUE)` uygulanabilir. Ancak örneklem özelinde bulunan farkın nedeni bu testten çıkmaz.
Sık karşılaşılan yorum hatası
“Parametrik olmayan” demek “hiç varsayımı olmayan” demek değildir.
Bağımsız uygulama
- Bağımsız iki grup ve eşleştirilmiş iki ölçüm için ayrı sıra testini seç.
- Bir sıra testinin tasarım varsayımlarından ikisini açıkla.
- t-testiyle Wilcoxon sonuçları farklıysa gerekçeli biçimde nasıl raporlayacağını yaz.
Yalnız sayı değil, gerekçeni yaz.
Seçimlik R laboratuvarı
Betiği çalıştırmadan önce kurmaca CSV'yi çalışma klasörüne kaydet. Yalnızca base R.
# Statistics Lab / ferdo — synthetic data (no real student records)
# Save stats_synthetic.csv in your working directory.
d <- read.csv("stats_synthetic.csv", stringsAsFactors = TRUE)
stopifnot(nrow(d) == 36, all(c("score_pre","score_post","group") %in% names(d)))
# Groups are observational labels: differences cannot establish a treatment effect.
wilcox.test(d$score_post, d$score_pre,
paired=TRUE, exact=FALSE)
ab <- subset(d, group %in% c("A","B"))
wilcox.test(score_post ~ group, data=ab, exact=FALSE)
kruskal.test(score_post ~ group, data=d)Derinleştirme: matematiksel rota
Permutation (yeniden etiketleme) testlerinin hangi değiş-tokuş edilebilirlik (exchangeability) varsayımına dayandığını tartış.
Çıkış bileti
Örnekte kanıtla desteklenen bir bulgu ve bir sınırlılık yaz.
Öğrenci çalışma sayfası ve öz kontrol
Dört birinci sınıf problemi, 20 puanlık rubrik ve dört soruluk öz kontrol.